www.voetsporen.net
Op maandag 6 oktober toog ik met vouwfiets (geleend van een buurvrouw) en trein naar Amsterdam Amstel. Vandaar een kleine fietstocht naar het centrum. Eerst bezocht ik het Pools Toeristenbureau in de hoop dat ze me daar verder konden helpen met het vertalen van de plaatsnamen en het vinden van de plaatsen op de kaart.
Een bijna obscuur gebouw waar dat bureau gehuisvest was! Hoewel de Leidsestraat een allerminst obscure plek is... De medewerkers hielpen me allervriendelijkst. Jammer was wel dat ik weinig méér vertaald kreeg dan ik zelf al op internet gevonden had. Na een minuut of 20 stond ik al weer buiten, met de nodige toeristenfoldertjes, maar zonder al te veel nieuwe informatie waar ik naar op zoek was...
Kleine traktatie op het Spui van koffie en brownie, smikkelend van mijn thuis klaargemaakte boterham en daarna op naar het NIOD. Ik was er wat te vroeg en wandelde nog wat door de stad. Nog 2 bekende Nederlanders gespot (bijna altijd prijs als je een tijdje in Amsterdam rondwandelt!) en weer terug naar het NIOD.
Echt zo'n bibliotheek ;) Een studiezaal; en de boeken en documenten komen ze je vanuit het archief brengen. Bij binnenkomst moeten al je tassen in een kluis en geef je aan wat voor info je zoekt.
Voor mij was er een Duitstalige atlas uit 1901 van het gebied dat toen nog Duitsland was (een groot deel van het huidige Polen was destijds, én in de oorlog, Duits) en een persoonlijk verslag van een man die net als mijn opa in Peterswaldau (Pieszyce in het Pools) had gezeten.
Wauw! Deze atlas was wat ik nodig had. Nérgens kon ik goede vertalingen vinden van de plaatsnamen die mijn opa in het dagboek had genoteerd. Daarmee kon ik de route niet precies herleiden. Nu kon ik dat dus wel. Ik kreeg voor het eerst in beeld welk traject hij had afgelegd en waar de plaatsen ten opzichte van elkaar lagen.
In de atlas had ik binnen relatief korte tijd álle plaatsnamen gevonden! Relatief omdat ik welliswaar een hele tijd bezig was om alles te vinden, maar in vergelijking met al het zoeken voordat ik naar het NIOD kwam was het kort.
Werkelijk álle mogelijke plaatsjes stonden erin, allen cursief gedrukt, dus het was een heel zoekwerk. Toen ik alles gevonden had, ben ik kopietjes gaan maken en heb ik om alle plaatsen een duidelijke cirkel gezet!
Mijn enthousiasme werd nóg groter toen ik in het verslag dat ik ook gekregen had mijn opa's naam en die van zijn vriend genoemd zag.
Toen heb ik nog een tijd in het verslag zitten lezen. Zeker de moeite van het lezen waard namelijk. Het is 'lekker' geschreven en geeft goed weer hoe de omstandigheden waren, praktisch en soms ook gevoelsmatig. Het klinkt nu misschien alsof ik het één groot feest vond, maar wat ik las raakte me ook, dat mijn opa dat ook allemaal meegemaakt had. Vooral natuurlijk de beschrijvingen van de nare dingen, het lange werken, het slechte eten, de onwerkelijkheid van het niet vrij zijn. Ik dacht ook aan de dingen die mijn opa me verteld heeft over zijn tijd in Berlijn en aan de beelden die die verhalen bij me hebben opgeroepen, samen met alle beelden van tv, films, verhalen uit boeken. De man beschrijft zijn verblijf; eerst in Berlijn en daarna in Polen. Dat verslag gaat over de oproep naar- en het verblijf in het Duitse rijk. 'Moffenland' zoals de schrijver het consequent noemt. Het gaat niet over de reis terug naar Nederland. Tenminste, daar heb ik nog niet naar gekeken. Deze man is in ieder geval niet mijn opa teruggereisd, hij is iets eerder vertrokken. Ik ga binnenkort nog een keertje terug naar het NIOD om het hele verslag te lezen.
Die 6e oktober was dus een supergave dag. Zeker omdat ik na het NIOD bezoek nog naar Pied a Terre ben geweest, een winkel gespecialiseerd in wandel- en fietskaarten van over de hele wereld. Daar heb ik kaarten 1: 200 000 gekocht van Peterswaldau tot bijna aan de Duits/Nederlandse grens.