Opper- en Neder-Silezie
Opper- en Neder-Silezië
Opper-Silezië
Het bergachtige, zuidoostelijke deel van Silezië met veel delfstoffen (m.n. kolen) en in het zuidoosten één van de grootste industriegebieden van Europa. Sinds de 12e eeuw verduitste in dit deel alleen de steden, op het platteland mengden Duitsers (Hoogduitsers) zich met de lokale Poolse (West-Slavische) bevolking door huwelijken aan te gaan. Opper-Silezië is gemengd Pools-Duitstalig. Zie kaart 3 onderaan deze tekst voor de ligging van Opper- en Neder-Silezie.
Neder-Silezië
Het vlakke, noordwestelijke deel van Silezië, met de stad Wrocław (Breslau in het Duits). Sinds de 12e eeuw verduitste dit deel geheel doordat vele Duitse boeren zich vestigden op het dunbevolkte platteland. Neder-Silezië is in hoofdzaak Duitstalig.
Vredesverdrag van Versailles
In 1921, vlak na het eindigen van WOI werd het Vredesverdrag van Versailles opgesteld, waarmee officieel een einde aan de oorlog kwam. In het verdrag werden afspraken gemaakt over o.a. ontwapening, herstelbetalingen en nog veel meer. Wat echter niet opgetekend was, was de verdeling van het land in het grensgebied van Polen en Duitsland, Silezië. In zowel Opper- als Neder Silezië woonden Duitsers en Polen door elkaar heen. Bovenstaand heb je kunnen lezen dat er wel een verschil was in de mate waarin Opper- en Neder-Silezië Pools en/ of Duits waren.
Volksstemming
Het uitblijven van afspraken over de verdeling van het land in het verdrag, maakte dat met name in Opper-Silezië een gespannen situatie heerste en dat er opstanden kwamen door Polen om het gebied binnen hun landsgrenzen te krijgen. Na twee opstanden besloten de geallieerden tot een volksstemming. Bijna 60% stemde voor aansluiting met Duitsland, ruim 40% voor aansluiting bij Polen (daaronder vooral plattelandsbevolking). Daarna volgde nog een derde opstand. Daarop nam de Volkenbond het besluit: 10 000 km2 naar Duitsland, met 1,3 miljoen inwoners, ruim 3000 km2 naar Polen, met 1 miljoen mensen. Dit leek een verlies voor Polen, maar zij kreeg daarentegen 85% van de kolenvoorraden en 75% van de industriële sector uit het gebied. De grens die nu ontstaan was, is op kaart 3 te zien als de doorlopende, vetgedrukte lijn. De streek waar mijn opa zat in de laatste oorlogsjaren, hoorde toen dus nog bij Duitsland.
Overig
Een Opper-Silezisch deel met de naam Hultschiner dat pro-Duits was en een deel dat van oorsprong Oostenrijks was. Beide kleine delen werden bij Tjecho-Slowakije gevoegd. Ook was er nog een Opper-Silezisch gedeelte met de naam Teschen, waarvan de bevolking bestond uit Duitsers, Polen en Tsjecho-Slowaken. Dat werd deels bij Polen gevoegd en deels bij Tjecho-Slowakije.
Kaart 3. Ligging van Opper- en Neder-Silezie. Bron: Hendriks, 2005
