Dag2 Dzierzoniow
Reisdag 2 Rustdag en toch ook niet 17 juli, vrijdag
Start: Uciechów
Eind: Uciechów
Via: Dzierzoniów (Reichenbach)
Kamikazepiloten
Vandaag een rustdag waarop we, na een duik in het meer op de camping, een douche en een ontbijt, naar de grote plaats Dzierzoniów lopen voor boodschappen. Dat is dus het Reichenbach waar mijn opa aankwam met de trein vanuit Duitsland. Wij zitten zo'n 8 kilometer ten noordoosten van die plaats, dus het is een relatief korte wandeling, maar we moeten ook terug, het is stikheet, strakblauw en omdat we geen zin hebben om langs de asfaltweg te lopen, waar ze 'rijden als kamikazepiloten' volgens de campingeigenaar, zoeken we onze weggetjes door de velden waardoor de afstand iets groter wordt.
Kleurrijke wolken
Nu, op de kaart die we in Nederland gekocht hebben, blijken niet alle kleine langweggetjes te staan. We beginnen een pad dat afbuigt van het grote zandpad waar we op lopen en dat richting Dzierzoniów gaat. Het is grappig zomaar een paadje op te gaan en maar te zien waar het uitkomt, vrijwel altijd kiezen we onze paden met behulp van de kaart. Het is een graspaadje tussen de graanvelden door. De kleuren geel, roze-oranje en dor groen overheersen in die velden. Het is zoals gezegd erg warm en dat versterkt het dorre beeld. Toch is er ook hier en daar een wolkje van felle kleuren te zien; paarse, witte of gele bloemen en af en toe een vlaagje rood van de klaprozen. Een stukje voor ons begint een klein bosje en we verlangen er al naar daar te lopen gezien de schaduw!
Min 1 arm
Na een paar meter door het bosje gelopen te hebben zien we voor ons een huis annex boerderij opdoemen. Rechts staat een klein huisje, half verscholen tussen de struiken. Opeens staat er een man achter de scheefgezakte omheining van het huisje. Hij staat in zijn blote bast in de tuin te werken. We kijken naar hem en ik verwacht half-half dat hij ons zal verbieden zijn erf op te gaan. Eén van zijn armen is geamputeerd. Op de één of andere manier kijk je dan opeens even anders naar iemand dan wanneer hij geen lichamelijk letsel heeft... In een fractie van een seconde denk ik aan die TV-programma's waarin in mensen die fysiek gezien 'afwijken van het gemiddelde' door bijvoorbeeld een handicap, een verbranding, obesitas vertellen over hoe ze altijd aangestaard worden op straat zonder dat een voorbijganger ooit eens gewoon zégt wat hij denkt of de vraag stelt die bij hem opkomt...
Pies (Pools voor hond)
De man kijkt alleen maar terug, we groeten hem 'djen dobri' en lopen dus enigszins twijfelend door: waar komen we nu terecht, een erf doemt voor ons op.
Ik schrik op uit die TV-gedachte door het aanslaan van een hond, precies op het moment dat we de eerste stap op het erf hebben gezet. De hond zelf is nergens te zien, wel een heleboel zooi als oude roestende landbouwwerktuigen, half afgedekte bergen afval met zwart plastic, rondslingerend hout dat ooit dienst deed in omheining of schuren of iets dergelijks, scharrelende kippen (waarvan je de eieren niet eens zou durven eten gezien het vervuilde terrein waar die kipjes op leven) en aan de andere kant van het erf een roestig metalen hek dat gesloten lijkt te zijn, uitkomend op een grotere weg. Om bij dat hek te komen moeten we het erf oversteken. Ik kijk achterom. De man is het pad overgestoken naar een ander stukje grond waar hij nu één en ander aan het doen is. Hij kijkt even op, maar schenkt verder geen aandacht aan ons. Mmm, tja. Als ik nu een Pools sprak om te vragen hoe dat zit met die hond...
Pad-na-pad
We besluiten de hond niet uit te dagen en keren om.
We lopen niet helemaal terug zoals we gekomen zijn, maar nemen een pad dat afbuigt richting de asfaltweg. Een paar honderd meter volgen we dat, komen terecht op de kruising met het pad dat we achter het hek op het erf al zagen liggen, steken de asfaltweg over, volgen die weg een stukje en slaan linksaf. Op de kaart staat een wandelpad richting Dzierzoniów. Het moet hier ergens beginnen, maar de kleine weggetjes waar we nu over lopen staan niet op de kaart. Even zoeken dus.
Communistische hoeve?
We steken een terrein over dat ons vreemd voorkomt. We dopen het tot een enorme hoeve uit de communistische tijd. Zo groot dat het bijna een minidorpje is. Tussen 1945 en 1991 was dit wat in het Westen 'achter het IJzeren Gordijn' genoemd werd. We stellen ons voor hoe hier rond de binnenplaatsen die voornamelijk uit gras bestaan en een doorlopend 'karrenspoor', mensen woonden in de grote, kale gebouwen. Hoe ze hun werk verrichtten op de landbouwgronden rondom de enorme 'hoeve'.
Vernieuwd. Verouderd.
Ook nu wonen er mensen. Her en der zijn spierwitte kunststof kozijnen in de grauw-beige gebouwen geplaatst, hangt was buiten te drogen, zitten mensen op trapjes voor de deuren, zijn tuintjes goed onderhouden en ligt er een blakend groen gazonnetje in, sieren velen bloemen de hekken rondom de tuinen.
Op sommige plekken ook gebouwen die er vervallen bijstaan. Een soort schuren. De deuropeningen, zo groot dat je er met gemak met een tractor naar binnen zou kunnen rijden, zijn dichtgetimmerd met houten planken. Een eindje verderop ligt nog een vervallen gebouw dat niet bewoont wordt, een oude fabriek o.i.d. om materialen te vervaardigen of gewassen te verwerken?
3 Generaties
De mensen die we er zien zijn voornamelijk oude mensen, een enkele vrouw maar vooral mannen die bijna zonder uitzondering krom lopen en 1 of 2 krukken of stokken nodig hebben om te kunnen lopen. Er zijn er opvallend veel die een ledermaat geheel of gedeeltelijk missen. Ook een aantal jongere mannen zien we, van zeg midden veertig. Zij zijn wel goed ter been, maar bij hun valt op dat ze hun kaalgeschoren hoofden gemeen hebben. De vrouwen van deze generatie komen we vooral tegen op het wandelpad naar Dzierzoniów. Ook jongeren komen we tegen. Op een fiets of brommer. Ze zitten qua leeftijd tussen de 15 en 20 en ook deze jongens hebben vrijwel zonder uitzondering hun haar gemillimeterd. Meiden van deze leeftijd zien we niet zo veel.
Stug op Pad
Het wandelpad naar 
Dzierzoniów wordt veel gebruikt door bewoners van dat dorp, dat niet alléén uit de 'hoeve' bestaat maar ook uit andere gebouwen/ woningen waar we niet direct langsgelopen zijn. We zijn verbaasd hoe álle mannen die we tegenkomen hun hoofd wegdraaien op het moment dat we hen passeren. Gedag zeggen is er niet bij. Een enkele vrouw doet het wel, maar zeker niet allemaal. De campingeigenaar had ons al verteld dat de bewoners uit deze streek, Oekraniens van oorsprong en in de jaren na WOII hierheen verdreven vanuit hun geboorteland enkele
honderden kilometers oostwaarts, stug zijn en weinig vriendelijk. Het voelt gek om mensen op 1 meter te passeren en te doen alsof je elkaar niet ziet. Grappig detail is trouwens wel dat we op het pad een aantal mannen tegenkomen dat gewoon in hun onderbroek loopt ;) Tja, zo warm is het wel.
Voormalige fabriek?
Als we na een uurtje of 2 de buitenwijken van Dzierzoniów bereiken, zien we rechts een fabriek liggen die nog in bedrijf is, een steenfabriek lijkt het. Zou dit de fabriek zijn waar mijn opa helemaal aan het eind van WOII nog een paar dagen heeft moeten werken omdat zijn 'eigen fabriek' niet meer in bedrijf was bij gebrek aan leidinggevenden en controleurs? We bereiken een parkje waar we fijn in de schaduw uitrusten en water drinken. Het is halverwege de middag en links achter ons zitten twee mannen die net met een tas uit de supermarkt zijn gearriveerd. Drank. Rechts van ons zit een vrouw een boekje te lezen, een herdershond naast haar. Terwijl we er zitten, zien we nog een paar mensen met volle witte plastic tasjes voorbij komen. Kennelijk zit er dus een supermarkt in de buurt. Laten we daar nou net voor gekomen zijn ;).
Hoe en Wat in het Pools. In de praktijk.
De supermarkt vinden we snel. Doen de noodzakelijke inkopen en de onnoodzakelijke maar wel fijne; in dit geval een ijsje! Dan op naar het treinstation om uit te zoeken hoe laat de trein naar Pziecyze (Peterswaldau, waar de fabriek stond waar mijn opa werkte) gaat de volgende dag.
Onderweg komen we langs een apotheek en leggen met stem ('zzzz') handen (prik-beweging op arm), voeten (onrustig bewegen van de overwinnende schroom - haha) en het Poolse Hoe&Wat ('mug') uit dat we een middeltje zoeken om de muggen van ons lijf te houden. Ze hebben alleen iets tegen de jeuk. Dat hebben we zelf al. Helaas! Toch leuk, dat handen-en-voeten-werk.
'Die Eule' in het voormalige Eulengebirge
Even later op het station komen we tot de ontdekking dat het bergtreintje via Pziecyze niet meer rijdt. 'Die Eule', zoals hij in de Duitse tijd heette, is opgeheven. Jammer! We zoeken uit hoe het me de bussen zit. Besluiten uiteindelijk de volgende dag gewoon lekker gewoon een taxi te nemen vanuit Dzierzoniów naar Roscisow (Steinseifersdorf, waar mijn opa woonde) en dan wandelend terug viaPziecyze naar de camping.
Aardappel in bladerdeeg
We wandelen terug naar de camping, nemen nog een duikje in het meer, een douche en eten in het restaurant van de camping. Het is nu lekker warm, maar niet te. Zwoel zeg maar. We hebben op deze 'rustdag' nog behoorlijk wat gelopen en eigenlijk weinig rust gehad. We genieten er dan ook van om nu lekker uit eten te gaan en niks meer te hoeven. Een vegetarisch hoofdgerecht bestaat er niet, maar ze kunnen één en ander combineren. Het Poolse gerecht van een soort heerlijk gekruide aardappelpuree in bladerdeeg met friet, salade en een biertje met het 'Nederlandse' volume van 33 cl in plaats van het Poolse 50 cl. Ja, wij wel!
